img

راهنمایی برای مبتدیان لینوکس…

/
/
/

دنیای لینوکس آماده خوشامد گویی به شماست، با دریایی از نرم‌افزار‌های منبع باز که میتوانید از آنها روی PC خود استفاده کنید، صدها برنامه از توزیع کنندگان فعال لینوکس و محیط‌های مختلف و فراوان دسکتاپ که میتوانید با آنها کار کنید ، چیزی فراتر از دیدگاه‌ (یکی برای همه) و (همینی که هست) ای که ویندوز در اختیار شما قرار میدهد.

 

همه چیز از نصب نرم‌افزار گرفته تا درایو‌های سخت افزاری کارکردی متفاوت بر روی لینوکس دارند هر چند که میتواند کمی ترسناک باشد. اما اصلا ترس به دلتان راه ندهید، برای شروع حتی نیازی به نصب لینوکس روی PC خود ندارید، هرآنچه که نیاز است بدانید اینجاست.

 

انتخاب و دانلود نسخه‌ای از لینوکس
قدم اول انتخاب نسخه ای از لینوکس است که قصد استفاده از آنرا دارید. برخلاف ویندوز ۱۰ لینوکس تنها یک نسخه نمی‌باشد. توزیع کنندگان مختلف هسته اصلی لینوکس را با دیگر نرم‌افزار‌ها مانند هسته مفید GNU، سرور گرافیکی X.org، محیط دسکتاپ، مرورگر وب و غیره ترکیب میکنند. هرکدام از توزیع‌کنندگان با پیوند زدن تعدادی از این ارکان در یک برنامه، سیستم عاملی میسازند که شما میتوانید آنرا نصب کنید.
سایت DistroWatch چکیده خوبی از تمام نسخه های اصلی لینوکس ارائه میدهد که شاید شما خواستار امتحان کردن آنها باشید. اوبونتو گزینه خوبی برای شروع یک کاربر قدیمی یا کنجکاو ویندوز است. اوبونتو سخت در تلاش است تا بسیاری از مشکلات لینوکس را از بین ببرد، در حال حاضر بسیاری از کاربران لینوکس Mint را ترجیح می‌دهند که با دو محیط دسکتاپ Cinnamon یا MATE عرضه میشود که هر دو کمی سنتی تر از Unity محیط دسکتاپ اوبونتو هستند.
هرچند انتخاب بهترین نسخه موجود اولین الویت شما نیست و می‌توانید نسخه ای نسبتا محبوب مانند مینت، اوبونتو، فدورا یا openSUSE را انتخاب کنید. به سایت توزیع لینوکس بروید و نسخه ISO مورد نظر خود که البته کاملا رایگان است را دانلود کنید.
حال شما میتوانید نسخه ISO را روی یک DVD یا USB ذخیره کنید. به یاد داشته باشید که امروزه بوت کردن از روی USB 3.0 سریع‌تر از DVD میباشد و از این نظر که بسیاری از لپ‌تاپ‌ها و کامپیوتر‌ها دیگر درایو DVD بر روی خود ندارند این راهکار منعطف تر است.
برای ذخیره فایل ISO بر روی USB و بوت کردن آن، شما به برنامه مخصوص آن نیاز دارید. بسیاری از توزیع کنندگان لینوکس استفاده از Rufus ، UNetbootin یا Universal USB Installer را پیشنهاد می‌کنند. اگر میخواهید از نسخه فدورا استفاده کنید نظر ما این است که Fedora Media Writer ساده ترین راه برای انجام این کار است. راهنمایی های بالا برای بسیاری از کامپیوترها و لپ‌تاپ‌ها کافیست هرچند اگر میخواهید از لینوکس روی یک Chromebook ، Raspberry Pi یا دستگاه‌های دیگری استفاده کنید باید از روش‌ها و دستورات خاصی پیروی کنید.

استفاده از لینوکس روی یک درایو خارجی
اکنون شما باید لینوکس خود را بوت کنید. اگر کامپیوتر خود را با دیسک یا USB داخل آن دوباره راه-اندازی کنید احتمالا به صورت خودکار بوت میشود. در غیر این صورت باید برخی از دستورات BIOS یا UEFI را تغییر دهید.
اگر مطمئن نیستید که از UEFI یا BIOS استفاده میکنید احتمالا در حال کار با UEFI هستید مگر اینکه عمر کامپیوتر شما بیش از پنج سال باشد. معمولا میتوانید «قبل» از بالا آمدن ویندوز با فشردن کلید Delete یا F12 وارد BIOS یا UEFI شوید.
ورود به این دو محیط در لپ‌تاپ‌ها میتواند کمی مشکل‌تر باشد زیرا بسیاری از لپ‌تاپ های مدرن با فشردن کلید‌های یاد شده به شما اجازه ورود به محیط UEFI را نمیدهند. برخی لپ‌تاپ‌ها ممکن است کلید کوچک و بی‌نامی کنار دستگاه داشته باشند که برای ورود به UEFI باید هنگام روشن کردن آنرا نگاه دارید. اگر درباره ورود به UEFI مشکل دارید به راهنمای کاربری PC خود مراجعه کنید.
بر روی PC های جدید‌تر ویندوزی شاید لازم باشد قبل از بوت کردن لینوکس گزینه Secure Boot را غیرفعال کنید (این گزینه برای بسیاری از کاربران لینوکس دردسر درست کرده). اکثر نسخه های معتبر لینوکس در صورت فعال بودن این گزینه نیز بوت میشوند اما نسخه های کوچکتر اینطور نیستند.
نسخه لینوکس انتخاب شده‌تان احتمالا به شما اجازه میدهد تا آنرا روی محیط دیگری نیز نصب کنید ، این بدان معناست که شما میتوانید از آن روی یک USB یا DVD استفاده کنید و حتما نیازی نیست آنرا روی هارد داخلی کامپیوتر خود نصب کنید و با استفاده‌ای معمول به آن وابسته شوید. شما حتی میتوانید روی آن نرم‌افزار هم نصب کنید که تا زمان بوت کردن دوباره روی آن باقی میماند.
حتی اگر قصد استفاده روزمره از لینوکس را هم ندارید داشتن نسخه همراه آن بر روی یک DVD یا USB میتواند مفید باشد. شما میتوانید از آن بر روی هر PC ای استفاده کنید و هر زمان که بخواهید لینوکس را بوت کنید. میتوانید از آن برای عیب یابی مشکلات ویندوز ، بازیابی فایل های معیوب سیستم ، اسکن یک سیستم آلوده به نرم‌افزار مخرب استفاده کنید ، همچنین میتوانید محیط امنی برای انجام کارهای بانکی و دیگر فعالیت های مهم ایجاد کنید.
اگر بیش از یک حافظه USB اضافی دارید میتوانید نسخه های مختلف لینوکس را امتحان کنید تا ببینید که استفاده از کدام یک را ترجیح میدهید. ترفند کارآمد دیگر این است که اگر شما در حین بارگذاری اوبونتو روی USB گزینه Persistence را فعال کنید میتوانید فایل‌ها و تنظیمات خود ذخیره کنید و آنها را برای دفعات بعدی در دسترس قرار دهید. برای خروج از این محیط کافیست کامپیوتر خود را مجددا راه‌اندازی کنید و USB یا دیسک مربوطه را بردارید.

 

استفاده از لینوکس در یک دستگاه مجازی
به کمک یک ابزار مجازی ساز رایگان مانند VirtualBox میتوانید دستگاه‌های مجازی(VM) متعددی داشته باشید که بارگذاری اطلاعات و فضای ذخیره کاملا مجزایی نیز دارند. یکی از محبوب ترین قابلیت های دستگاه مجازی استفاده از سیستم‌ عامل‌های مختلف بر روی یک کامپیوتر بدون خاموش و روشن کردن مجدد دستگاه میباشد.
ساخت یک VM و استفاده از لینوکس داخل یک فضای مجازی در ویندوز بسیار آسان است. مدیریت یک VM کاری ساده است و شما میتوانید بعد از اتمام کارتان آنها را حذف کنید ، شما حتی میتوانید در صورت نیاز از کل سیستم عامل مجازی شده خود فایل پشتیبان تهیه کنید.
اگر قبلا با VirtualBox کار نکرده اید استفاده از آن مثل آب خوردن است. بعد از اتمام نصب آن در ویندوز ۱۰ میتوانید ظرف چند دقیقه یک VM ایجاد کنید. اگر اطمینان ندارید که باید از کجا شروع کنید راهنمای قدم به قدم این برنامه منبعی عالی برای شماست.
در حالی که این برنامه راه آسانی برای امتحان یک یا چند نسخه مختلف از لینوکس است نکات منفی-ای را هم در بر میگیرد. مجازی سازی از کارایی فنی کامپیوتر میکاهد، اگر پردازنده اصلی شما از مجازی سازی پشتیبانی کند هزینه کمتری خواهید داشت.
اینتل مجازی ساز خود را VT-x نامگذاری کرده و AMD نیز آنرا AMD-v خطاب میکند. برای بهره‌وری از این فناوری شما باید مطمئن شوید که گزینه مربوط به آن نیز فعال است.
علاوه بر کم شدن کارایی فنی ، دستگاه های مجازی عموما دسترسی مستقیم به سخت‌افزار هایی مانند کارت گرافیک ندارند.
سوای از این نکات منفی اگر درباره لینوکس کنجکاو هستید و آمادگی نصب آنرا روی کامپیوتر خود ندارید مجازی سازی راه خوبی برای امتحان کردن لینوکس بدون نیاز به یک حافظه USB است.

 

محیط دسکتاپ لینوکس شما
بسته به نسخه لینوکس و محیطی که شما انتخاب میکنید ، دسکتاپ‌تان و برنامه های نصب شده در آن ممکن است متغیر باشند ، هرچند که اکثرا پاسخگوی نیازهای معمول شما هستند. به عنوان مثال بیشتر نسخه های لینوکس به همراه مرورگر FireFox عرضه میشوند ، در سوی دیگر مرورگر منبع باز Chromium (یا آنطور که شما ترجیح میدهید Google Chrome) با تنها چند کلیک در دسترس هستند.
محیط دسکتاپ شما میبایست تمام ریزه کاری های استاندارد را داشته باشند : منوی برنامه‌ها ، نوار وظیفه و یک قسمت اطلاع‌رسانی.
در گوشه و کنار آن کلیک کنید تا ببینید وظیفه هرکدام از گزینه‌ها چیست ، همچنین میتوانید مجموعه ای از برنامه های کاربردی سیستم را بیابید که به کمک آنها میتوانید سخت‌افزار را بسته به نیاز خودتان تنظیم کنید.
دسکتاپ نسخه ۱۶٫۰۴ اوبونتو که Unity نام دارد شاید ظاهر عجیبی داشته باشد اما ویژگی های مفیدی مانند HUD دارد که نمیتوانید آنها را به تنهایی پیدا کنید. اگر قصد استفاده از همین نسخه اوبونتو یا نسخه های قدیمی تر را دارید به یاد داشته باشید که اوبونتو در نسخه های آینده خود دیگر قصد استفاده از Unity را ندارد و آنرا با پوسته GNOME که به طور پیش‌فرض با فدورا یا دیگر نسخه‌ها عرضه میشود جایگزین کرده است. اگر میخواهید از اوبونتو استفاده کنید ما اوبونتو GNOME را پیشنهاد میکنیم که به جای Unity از دسکتاپ GNOME استفاده میکند. در ضمن اطمینان بیابید که گزینه دسکتاپ مجازی فعال باشد زیرا بسیاری از دسکتاپ‌های مدرن لینوکس به طور پیش‌فرض آنرا غیر فعال میکنند.
اگر دسکتاپی که استفاده میکنید برایتان راضی کننده نیست نگران نباشید ، تعدادی از نسخه‌های توزیع شده برای دسکتاپ خاصی بهینه شدند و تقریبا هر توزیع کننده اصلی به شما اجازه میدهد که بعد از نصب سیستم عامل دسکتاپ مورد نظر خود را بر روی آن نصب کنید. تا زمانی که فضای ذخیره کافی یا اضافی داشته باشید میتوانید همزمان دسکتاپ‌های GNOME ، KDE ، Cinnamon ، XFCE و غیره را نصب کنید و پس از هربار ورود به سیستم محیط دسکتاپ مورد نظر خود را انتخاب کنید.
اگر هر زمانی احساس سردرگمی کردید میتوانید کمک زیادی در فضای مجازی بیابید. معمولا جستجوی آنلاین نام نسخه توزیع کننده تان به همراه یک سوال شما را به مسیر درست هدایت خواهد کرد. اگر محیط ساختاریافته تری را برای کمک پیدا کردن ترجیح میدهید سایت‌های بایگانی اوبونتو و فدورا منابع بسیار خوبی هستند. همچنین Arch Wiki که توسط کاربران نوشته شده نیز به شکلی کلی منبع خوبی برای برنامه های لینوکس است.

 

نصب لینوکس ، بله یا خیر
شما انتخاب‌هایی در رابطه با زمان و چگونگی نصب لینوکس در اختیار دارید. میتوانید بگذارید روی دیسک یا USB باقی بماند و هرزمان که خواستید آنرا بارگذاری کنید و امتحانش کنید. چندین بار آنرا بیازمایید تا مطمئن شوید که خواهان نصب آن هستید. میتوانید طبق این روش چندین نسخه متفاوت را امتحان کنید ، میتوانید حتی از همان حافظه USB قبلی برای این کار استفاده کنید.
مهم‌ترین دلایل برای نصب لینوکس به جای استفاده از نسخه همراه آن بر روی حافظه USB یا دیسک سودمندی و تسهیلات آن است. برخلاف نسخه های همراه ، لینوکس نصب شده تنظیمات ، برنامه های نصب شده و فایل‌های شما را بین هر راه‌اندازی مجدد ذخیره میکند. وقتی در انجام این کار اطمینان پیدا کردید نصب لینوکس روی PC ساده است و فقط کافیست وارد محیط نصب فراهم شده توسط لینوکس شوید. اما هنوز هم گزینه دیگری در اختیار شماست، میتوانید ویندوز فعلی خود را از روی سیستم حذف کنید (فرض بر اینکه از ویندوز استفاده میکنید) و آنرا با لینوکس جایگزین کنید یا اینکه آنرا در کنار ویندوز خود نصب کنید، برنامه نصب اوبونتو در این زمینه انعطاف بیشتری از خود نشان میدهد و میتوانید با تعیین اندازه دوباره پارتیشن‌ها فضایی برای نصب لینوکس ایجاد کنید و انتخاب کنید که PC پس از هر بار بوت کردن کدام سیستم عامل را برای استفاده معمول انتخاب کند.

چگونه نرم‌افزارهای بیشتری نصب کنیم
نصب نرم‌افزار در لینوکس تفاوت بسیار زیادی با نصب برنامه بر روی ویندوز دارد. نیازی نیست شما مرورگر اینترنتی خود را باز کنید و دنبال برنامه بگردید ، در عوض به دنبال یک نصب کننده نرم‌افزار روی سیستم خود باشید. بر روی اوبونتو و فدورا میتوانید برنامه‌ای وابسته به فروشگاه نرم‌افزاری GNOME نصب کنید (که نام آن Software است).
برنامه های مدیریتی نرم‌افزار تنها رابط کاربری‌هایی پر زرق و برق برای دانلود نرم‌افزار از اینترنت نیستند. توزیع کننده نسخه لینوکس شما میزبان «مرکز نرم‌افزاری» مخصوص به خودش است که برنامه های گرد‌آوری شده سازگار را شامل میشود. این برنامه‌ها توسط توزیع کننده آزمایش و فراهم شده است. (اگر توزیع کننده‌‌هایی مانند Arch یا openSUSE Tumbleweed را انتخاب کرده اید برنامه ‌های جدید میتوانند مشکل آفرین باشند، در صورتی که ثبات را به جای آخرین و بهترین نسخه از برنامه‌ها ترجیح میدهید نسخه های «سازگار شده» را رها نکنید.) اگر اصلاحات امنیتی لازم-الاجرایی وجود داشته باشند توزیع کننده شما آنها را به شکل استاندارد در اختیارتان میگذارد. این برنامه مانند یک (اپ استور) لبریز از برنامه های رایگان و منبع باز است منتها توزیع کنندگان لینوکس مدتها قبل از اینکه این مفهوم توسط اپل محبوب شود از آن استفاده میکردند.
بیشتر توزیع کنندگان بزرگ یک GUI برای کمک به نصب برنامه پیشنهاد میکنند و تمام نسخ توزیع کنندگان دارای ابزار دستوری-نوشتاری (Command-Line) میباشد که کاربردی مشابه دارد. هرچند که این مسئله میتواند باعث هراس تازه‌واردان شود اما با وجود گرایش به GUI ما پیشنهاد میکنیم که با نحوه نصب برنامه در ابزار دستوری- نوشتاری آشنا شوند زیرا اگر نصب برنامه ای با شکست مواجه شد استفاده از این محیط نکاتی در رابطه با دلایل نصب نشدن برنامه ارائه میدهد.
برخی از برنامه‌ها مانند Google Chrome، Steam ، Skype ، Minecraft که منبع باز نیستند ممکن است خارج از محیط مدریت برنامه های لینوکس شما نصب شوند، با این حال ابتدا نرم‌افزار های برنامه مدیریتی خود را ببینید زیرا از دیدن برنامه های موجود در «مرکز نرم‌افزاری» تان شگفت‌زده خواهید شد.
اگر برنامه مورد نیازتان را پیدا کردید میتوانید آنرا از سایت رسمی اش دریافت کنید، همانطور که روی ویندوز نیز این کار را انجام داده‌اید، فقط مطمئن شوید از همان برنامه مدیریت نرم‌افزار استفاده میکنید که برای نسخه لینوکس شما طراحی شده باشد.
دیگر برنامه های منبع باز را میتوان روی GitHub پیدا کرد. اگر برنامه به طور معمول روی دسکتاپ اجرا میشود GitHub لینکی برای شما ایجاد خواهد کرد. (با پسوند deb یا rpm) در غیر این صورت معمولا میتوانید به شکل دستی مسیر نصب برنامه را در صفحه README پیدا کنید.
برخلاف تصور عموم شما نیازی به نصب دستی درایور های سخت‌افزاری پس از نصب سیستم عامل ندارید و بسیاری از درایو های سخت‌افزاری مورد نیاز شما در لینوکس به شکل درون ساخت موجود است. تنها چند درایو منبع بسته وجود دارد و احتمال میرود بخواهید آنها را نصب کنید که عبارتند از درایوهای بهینه گرافیک ۳بعدی Nvidia و AMD یا درایوهای مخصوص WiFi که برای استفاده سخت‌افزاری بهتر نصب میشوند. هرچند که اکثر سخت‌افزار‌ها (حتی دستگاه‌های لمسی) بدون این موارد نیز کار میکنند.
اشاره به این موضوع خالی از لطف نیست در حالی که درایو های لینوکس تحت مالکیت انویدیا بر حسب کارایی عالی عمل میکنند رابطه چندان خوبی با برنامه های منبع باز ندارند. (لاینوس توروالد، کسی که هسته اصلی لینوکس را نوشت به خاطر همین مسئله مقابل دوربین به انویدیا دشنام داد.) اگر قصد نصب یک خروار بازی روی لینوکس را ندارید پردازنده گرافیکی یکپارچه اینتل که تقریبا روی تمامی Core CPU‌ها موجود است کار شما را راه می‌اندازد.
لینوکس‌های اوبونتو و مینت در صورت لزوم درایو‌هایی را توسط ابزار سخت‌افزاری درایوری خود به شما توصیه میکنند اما برخی از توزیع کنندگان لینوکس ممکن است هیچ کمکی در این زمینه به شما نکنند، برای مثال فدورا تمایلی به تایید درایو‌های منبع بسته ندارد. اگر به درایو خاصی نیاز دارید به بایگانی توزیع کننده خود مراجعه کنید. در اکثر این سایت‌ها صفحاتی مخصوص کسانی که کارت گرافیک انویدیا یا AMD دارند وجود دارد.
جدا از تفاوت‌های نصب نرم‌افزار، لینوکس به شکلی منطقی برای هرکسی که قبلا از ویندوز استفاده کرده باشد آشنا به نظر میرسد. میتوانید پنجره‌ها، منوی محتویات، کنترل پنل و چیزهای مشابه بیشتری را پیدا کنید. بسیاری از برنامه هایی که روی لینوکس از آنها استفاده خواهید کرد برنامه های محبوبی هستند که قبلا روی ویندوز هم از آنها استفاده کرده بودید، از Firefox گرفته تا VLC و LibreOffice .
اکنون که شناختی پایه از لینوکس یافته اید میتوانید استفاده از آن را شروع کنید. سیاحت و بازدید خوش بگذرد!

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

It is main inner container footer text