img

تلفن همراه یا ماشین اعتیاد؟!

/
/
/

آیا تلفن های همراه هوشمند اعتیادآور هستند ؟ در حالی که متخصصان هنوز مشغول بحث و جدل درباره ی این نظریه هستند، مدت هاست که شرکت های سازنده ی تلفن همراه انواع روش های روانشناسی را برای فریب دادن ما به کار گرفته اند . به هر حال باید بتوان اقدامی در مورد این مسئله انجام داد.

صدای زنگ، لرزشی کوتاه،  روشن و خاموش شدن وسوسه انگیز چراغی کوچک،  و تلفن هوشمند دوباره تمام حواس ما را به خودش جلب می کند ؛ حالا تنها کاری که باید بکنیم چک کردن حساب فیسبوک،  پیغام های واتس اپ و ارسال یک ایمیل برای مدیرمان است.  وقتی تمام این ها را انجام دادیم نوبت به بررسی موضاعات روز توییتر، تماشای ویدئوی جالبی در یوتوب و یادگرفتن مهارت های جدید دوستانمان در لینکدین می رسد.  در حالی که ما مشغول انجام این کارها هستیم، اپلیکیشن های خبری با خبرهای فوری مشغول فرستادن پیغام های مختلف هستند. از همه ی این ها گذشته شما نمی توانید هیچ کدام این ها را از دست بدهید؛ این برنامه ی روزانه ی یک کاربر تلفن هوشمند است.
اگر تلفن همراه هوشمند دارید فکر کنید دیروز چند بار از آن استفاده کرده اید؟
۲۰بار؟  ۵۰ بار؟  نه، اشتباه می کنید ؛ هر کاربر تلفن هوشمند روزانه به طور متوسط بیش از ۸۵ بار به تلفن همراه خود نگاه می کند.  این حقیقت را محققان دانشگاه لینکلون،  با تحقیق بر روی دانشجویان و کارکنان دانشگاه برای بررسی میزان استفاده ی روزانه ی کاربران تلفن هوشمند از این وسیله انجام دادند.  اگرچه هدف از این کار،  آزمایش ساده بر روی رفتار کاربران نبود. آن ها می خواستند نشان دهند که وقتی نوبت به عادتهای مرتبط به استفاده از تلفن همراهمان می رسد، اغلب ما خودمان را گول می زنیم. و به نظر می آید حق با آن هاست؛ افرادی که در آزمایش شرکت کرده بودند، در ابتدا،  اذعان کردند که بیش از ۴۰ بار در روز از تلفن همراه خود استفاده نمی کنند؛ این عدد کم تر از نصف رقمی بود که بعد از آزمایش به اثبات رسید.

آیا ما خودمان را فریب می دهیم؟
آیا ما در حال انکار تعداد دفعات و مدت زمانی هستیم که به صفحه ی تلفن همراهمان خیره می شویم؛ مانند فرد معتادی که دائم به خودش می گوید فقط برای تفریح و گاه به گاه مخدر مصرف می کند،  در حالی که نمی تواند برای مدت زمانی طولانی از این مواد دور بماند؟  آیا تلفن های همراه هوشمند تبدیل به نوعی ماده ی مخدر برای نسل استفاده کنندگان از این ابزارها شده اند؟  و این که ما هنوز هم باید درباره ی مدیریت استفاده از رسانه ی نسبتا جوان اینترنت، مطالبی را یاد بگیریم؟
به هر حال، تلفن های هوشمند به طور قطع وقت ما را می خورند؛ بر اساس نتیجه ی آزمایشی که توسط محققان انگلیسی انجام شد، افرادی که مورد بررسی قرار گرفتند، در حدود پنج ساعت از روز خود را به کار با تلفن همراه خود اختصاص می دهند ؛ این مدت زمان حدود یک سوم از زمان بیداری ما در ۲۴ ساعت را در برمی گیرد.
برای پی بردن به عمق این فاجعه باید بدانید که تمام این اطلاعات پیش از انتشار بازی پکمن گو که میلیون ها  کاربر تلفن همراه هوشمند در سرتاسر جهان را به زامبی های تلفن هوشمند(smartphone zombies) یا اسموبی ها (smombies) تبدیل کند،  جمع آوری شده است.
از هنگامی که این کلمه به عنوان کلمه ی سال جوانان در سال ۲۰۱۵ انتخاب شد،  واضح بود که اشاره به «مردمی طلسم شده دارد که در حالی که به تلفن های همراه خود چشم دوخته و کاملا در آن غرق شده اند از خیابان عبور می کنند، بدون این که به اطراف خود یا مقصدشان نگاه کنند».  حتی کودکان مهدکودکی هم می دانند که پیش از عبور از خیابان باید به دو طرف آن نگاه کنند، اما چنین به نظر می رسد که برخی کاربران تلفن های هوشمند حتی این قابلیت ابتدایی را هم از دست داده اند.
به نظر می رسد که تکیه بر استفاده از عقل سلیم دیگر بی فایده است و به این دلیل اقداماتی برای حفظ جان اسموبی ها از دست خودشان صورت گرفته است ؛ برای جلوگیری از تصادف قطارهای برقی با مردمی که در تلفن های هوشمند خود غرق شده اند،  از ماه آوریل در شهر آگسبورگ چراغ های راهنمایی را در سطح زمین تعبیه کرده اند.  شاید این چراغ ها که بر روی جدول های کنار خیابان قرار گرفته اند، بتواند حواس کاربران را برای چند دقیقه هم که شده از تلفن همراه گرفته و به خیابانی که در حال عبور از آن هستند متوجه کند.

طبیعی است یا نوعی بیماری؟
مردم این روزها در حال رانندگی هم زندگی خود را به خطر انداخته و به شکار هیولا می پردازند و خودشان را درباره ی رفتار کنونی خود فریب می دهند ؛ آیا این رفتار طبیعی است یا می توان آن را نوعی بیماری قلمداد کرد؟  بحث های زیادی درباره ی این که آیا این رفتار نوعی اعتیاد به تلفن همراه و اینترنت محسوب می شود یا خیر از مدت ها پیش در جریان است.
دانشمندان زیادی از انجمن های مطالعه و درمان اعتیاد کشور آلمان باور دارند که پدیده ی اعتیاد به اینترنت به طور قطع وجود دارد.  این دانشمندان کتاب« تذکری درباره ی ناهنجاری های مرتبط با اینترنت» را تحت مدیریت هانس جورجن رامف منتشر کردند ؛در این کتاب استفاده ی زیاد از نرم افزارهای آنلاین مانند شبکه های اجتماعی در حوزه ی ناهنجاری های اعتیادآور دسته بندی شده اند.  بر این اساس، اعتیاد به اینترنت ویژگی هایی مثل بروز رفتارهایی مانند نشان دادن تعصبات کور،  از دست دادن کنترل و یا تکرار فعالیت هایی که در بالا ذکر شد بدون در نظر گرفتن پیامدهای منفی آن ها  را شامل می شود.
بر طبق محاسبات این مرکز مطالعاتی، یک تا دو درصد از مردم آلمان به اینترنت اعتیاد دارند،  رقمی که در میان جوانان می تواند تا پنج درصد نیز افزایش داشته باشد.  اگر بخواهید این رقم را مقایسه کنید باید بدانید که تعداد معتادان به الکل در کشور آلمان ۳٫۴ درصد جمعیت این کشور را تشکیل می دهند.  این انجمن تاحدودی موفق به جلب توجه حوزه های سیاسی نیز شده است، تا جایی که کنفرانس سالانه ای که در سال ۲۰۱۶ توسط مارلین مورتن، مسئول مبارزه با مواد مخدر دولت فدرال، برگزار شد به موضوع«نسل معتاد به اینترنت» پرداخت.
علارغم ضرورت پرداختن به اینترنت به عنوان نوعی ماده ی مخدر جدید،  بسیاری از دانشمندان از نسبت دادن این نظریه که تمام افراد این نسل به اینترنت اعتیاد دارند،  اجتناب می کنند.  یکی از این متخصصان،  روان درمانگری به نام جان کالبیتزر است که در مرکز اینترنت و سلامت روان دانشگاه چریته برلین بر روی تاثیر زندگی دیجیتالی بر روی روان تحقیق می کند.

«اینترنت شبیه شیرینی است »
کالبیتزر در کتابش با عنوان «پارانویای دیجیتالی» به بحث درباره ی دلایل قوی تری برای اعتیاد به اینترنت می پردازد.  بر اساس صحبت های او ابتدا باید یاد بگیریم بین نگرانی های شدید و ترس های بی منطق پارانوئیدی تفکیک قائل شویم.  آقای کالبیتز نمی خواهد الکل و یا سایر مخدرها را با اینترنت ارتباط دهد.  او ترجیح می دهد تمایل شدید به استفاده از اینترنت را با علاقه به شیرینی ها مقایسه کند، ماده ای که مقدار انرژی زیادی برای بدن ما تولید می کند.  آقای کالبیتز در کتاب خود می نویسد :«برخی جنبه های اینترنت می تواند از نظر روانشناسی معادل با شیرینی ها در نظر گرفته شود. » کسانی که مدت زمانی را بی هدف در اینترنت می گردند می توانند آرامش ذهنی فراوانی را حس کرده و مقدار زیادی انرژی روانی به دست بیاوردند.
اما موضوع مورد بحث می تواند میزان مصرف باشد؛ همان طور که مصرف زیاد مواد شیرین موجب خراب شدن دندان ها و ایجاد اضافه وزن می شود،  استفاده ی بیش از حد از اینترنت هم به از دست رفتن انگیزه‌ افراد می انجامد.

ایجاد یک رابطه ی سالم
آقای کالبیتز استفاده از اصطلاح «اعتیاد به اینترنت» را نمی پسندد. او در گفت و گویی با شیپ(CHIP) می گوید «روانشناسانی مانند ما مسئولیت زیادی درباره ی تعریف بیماری های جدیدی که معرفی می کنند دارند.اگر علاقه ی زیاد با اعتیاد اشتباه گرفته شود ما با خطر در نظر گرفتن انسان های سالم به عنوان افراد بیمار مواجه هستیم. ».  براساس گفته های او این اتفاق می تواند منجر به ایجاد نوعی ترس غلط در رابطه با اینترنت شود.  آقای کالبیتز توضیح می دهد «به جای این باید به مردم کمک کنیم تا رابطه ی سالمی با اینترنت داشته باشند. »
شاید این حقیقت که ما به طور متناوب به تلفن های همراه خود مراجعه می کنیم از این موضوع ریشه می گیرد که دسترسی به جنبه های مهم زندگی، مانند خانواده و دوستان، به وسیله ی آن راحت تر صورت می گیرد ؛ به گفته ی آقای کالبیتز «این که فردی وارد گفت و گوی آنلاین با دوستانش می شود دلیل بر رد ارتباطات اجتماعی، که از مشخصه های اختلالات مربوط به اعتیاد است، نیست. »
البته او تنها کسی نیست که این عقیده را دارد.  برای مثال، انجمن روان درمانی،  روانپزشکی و روانتنی آلمان (DGPPN) درباره ی استفاده ی بیش از حد از کلمه ی «اعتیاد» هشدار داده است. بر این اساس، اگرچه عواملی وجود دارد که می تواند در نهایت به موقعیتی بیانجامد که در آن آسیب شناسی استفاده از کامپیوتر و اینترنت می تواند «رفتار وابسته به اعتیاد» و برابر با آسیب شناسی قماربازی در نظر گرفته شود اما مرزهای آن بسیار باریک است.  DGPPN در مقاله ی «آسیب شناسی رفتارهای فردی به منظور جلوگیری از بروز رفتارهای نامطلوب اجتماعی» اذعان می کند که،  کسانی که دائما به تلفن های همراه هوشمند خود نگاه می کنند را نمی توان تنها به این دلیل که دیگران این رفتار را دوست ندارند، بیمار دانست.
صرف نظر از این که مسئله تنها علاقمندی شدید است یا  نوعی ناهنجاری، این موضوع که ما روز به روز زمان بیش تری را صرف استفاده از تلفن همراه خود می کنیم غیر قابل انکار است ؛ از تمام این ها گذاشته سازندگان نرم افزارهایی مانند فیسبوک، توئیتر و لینکدین از حقه های روانشناسی برای جذب مخاطب به سوی نرم افزارهای خود برای بیش ترین زمان ممکن استفاده می کنند.  و تریستان هریس تمام این حقه ها را می شناسد.
آقای هریس تا سال ۲۰۱۶ به عنوان رفتار شناس طراحی برای شرکت گوگل کار می کرد.  شغل او بررسی تاثیر طراحی نرم افزار ها برای جلب توجه بیلیون ها نفر بود.  او بعد از ترک این غول بزرگ دنیای رایانه مقاله ای منتشر کرد و در آن به توضیح محرمانه ترین رازهای صنعت طراحی نرم افزارهای موبایلی پرداخت.  در نتیجه ی این مقاله متوجه می شویم که تمام تکنیک ها برای جذب مخاطب توسط این شرکت ها بر این اصل پایه گذاری شده است : «نرم افزار موبایلی خود را به یک سارق مسلح تبدیل کن. »
ماشین جایزه در تلفن همراه !
هریس می نویسد :« تنها کاری که طراحان تکنولوژی برای افزایش وابستگی کاربران باید انجام دهند مرتبط کردن هر عمل کاربر (مثل کشیدن یک اهرم) به یک جایزه ی جدید است. ».  بنابر گفته ی آقای هریس،  این مکانیزم که در تحقیقات بهبود موقعیت، تحت عنوان تقویت شناخته می شود به موقعیتی ختم می شود که در آن ما با هر بار فشردن دکمه ی قرمز رنگ لینکدین و یا به روز کردن توئیتر خود به ناچار ماشین جایزه را فعال می کنیم ؛ ماشین جایزه ای که هر بار هدیه های جدید و شگفت انگیزی برای ما دارد.
آقای هریس برای متوقف کردن مکانیزم این نرم افزارهای اعتیاد آور،  ابتکاری با عنوان «استفاده ی بهینه از زمان» را آغاز کرده است.  او از شرکت هایی مثل اپل و گوگل درخواست می کند تا نرم افزارهای خود را به صورتی طراحی کنند که آزادی بیش تری برای کاربران قائل شود. برای مثال می توان این کار را با طرحی مثل ظاهر شدن پیغام ها تنها در ساعت های خاصی از روز،  شروع کرد.
آقای کالبیتز با این نقطه نظر موافق است ؛ او می گوید «ما باید به زودی درباره ی طراحی هایی صحبت کنیم که دوست مردم باشند » البته او با نظریه ی شیطانی جلوه دادن شبکه ی وب هم مخالف است و اعتقاد دارد که به هر حال سایتی مثل «ویکیپدیا هم جزئی از این شبکه ی جهانی است».

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

It is main inner container footer text