img

اولین PC کمپانی IBM

/
/
/

IBM-PC-5150 ماهنامه رایانه

سی و پنج سال پیش، در ماه آگوست سال ۱۹۸۱، IBM بزرگترین تحول و انقلابی در زمینه سیستم‌های کامپیوتری را با نام IBM PC 5150 وارد بازار کرد. در سه و نیم دهه‌ی گذشته، از نواده‌های این خانواده از کامپیوتر با کاربردهای مختلفی مانند دستگاه‌های دسکتاپ ساده، مراکز کاری، سرور و حتی کنسول‌هایی در دنیای بازی، استفاده کرده‌اند. و با وجود این کمپانی ARM از اولین تولید‌کنندگان گوشی‌های هوشمند بود، ولی کمپانی IBM در صنعت کامپیوتر نام سنگینی است و شهرت مثال زدنی داشته و همچنان محصولات پیشرفته‌تر این کمپانی وارد بازار رقابت می‌شوند. در سالگرد این کامپیوتر مهم که انقلابی در زمان خود محسوب می‌شد، ما تصمیم گرفتیم که کمی بیشتر راجع به آن تحقیق کنیم تا ببینیم دقیقاً این کمپانی چگونه به فکر ساختن این شاهکار افتاده است. البته برای این کار از یکی از دوستان خودم که در این زمینه تخصص بیشتر دارد کمک گرفتم. تصویری که در این مقاله مشاهده می‌کنید دقیقاً همان کامپیوتر IBM است.

 

نگاهی عمیق به کامپیوتر IBM PC 5150

صفحه نمایش CGA محصول کمپانی IBM
قبل از این که این کامپیوتر را از هم جدا کنیم، می‌خواهیم چند تا از عناصر و مولفه‌های اصلی در این کامپیوتر را که بر روی هم جمع شده‌اند تا یک IBM PC را بسازند، مورد بررسی قرار دهیم. برجسته‌ترین این مولفه‌ها مانیتور یا همان نمایشگر است. در سال‌های بعد از ورود این کامپیوتر بهه بازار، بسیاری از نمایشگرها برای استفاده روی این PC در دسترس بودند، و از جمله آنها نمایشگری متعلق به خود IBM به نام monochrome، و مانیتور IBM CGA که در تصویر همین نوع مانیتور را مشاهده می‌کنید، وجود داشتند (در این تصویر، ما در حال بازی کردن ZZT هستیم). برای استفاده از این مانیتور شما مجبور بودید که خرید اضافه انجام دهید و یک CGA Video card را هم خریداری کنید. این مانیتور در حالت استاندارد گرافیکی خودش یعنی ۳۲۰*۲۰۰، تنها قادر به نمایش دادن چهار رنگ از مجموع ۱۶ رنگ در یک زمان بود. در تصویر ما، بازی ZZT از گرافیک text-mode استفاده می‌کند، پس قادر است همه ۱۶ رنگ را در یک زمان نمایش دهد.
اولین صفحه کلید IBM PC
اولین صفحه کلیدی که برای IBM PC ساخته شد، همین صفحه کلیدی که در تصویر مشاهده می‌کنید، به شدت از ویژگی‌های قوی صنعتی موجود در نسل قبل‌تر خود، یعنی کامپیوترهای System32 Datamaster استفاده کرده بود. این صفحه کلید وزن زیادی داشت و در حدود ۲٫۷ کیلوگرم بود، همچنین کلیدهای خشکی با صدای بلندی داشت، و طراحی عجیب و غیرمعمولی در زمان ورود به بازار داشت. (این صفحه کلید مدام توسط افراد استفاده می‌شد تا این که در سال ۱۹۸۴ صفحه‌کلیدهای ۱۰۱ کلیدی با طراحی بهتر ساخته شد و همین صفحه‌کلیدهایی هستند که اکنون ما می-شناسیم.)علی‌رقم طراحی خیلی بدی که این صفحه کلید قدیمی داشت، به علت دوام و دقت بالایی که داشت امتیاز خیلی خوبی را از منتقدان دریافت کرد. شما می‌توانستید در یک دعوا به جای سنگ از آن استفاده کنید و بعد از آن می‌دیدید که به خوبی کار می‌کند. ما در دهه‌ی ۱۹۸۰ یک تست کامپیوتری بر روی این قطعات انجام دادیم.
روکش کیس‌ این کامپیوتر باز می‌شد
تنها چیزی که ما را از دیدن قطعات داخل یک کامپیوتر IBM PC بازمی‌داشت، چهار پیچ در اطراف قاب این کامپیوتر بودند که به راحتی قابل باز کردن بودند. قاب فلزی این کیس که از هرطرف به صورت اسلاید کردن باز می‌شد و دردسری برای شما نداشت، و در این مرحله می‌توانستید داخل این کیس را ببینید. در این تصویر جزئیات زیادی را نمی‌توانید ببینید، اما ما همیشه دوست داریم که به این نکته اشاره کنید که این کامپیوتر IBM PC برای اولین بار با یک پورت درایو کاست (دقیقاً کنار پورت صفحه کلید) وارد بازار شد، که به کاربرانی که سیستم آنها فاقد فلاپی بود اجازه می‌داد برنامه‌های اولیه IBM را به صورت نوارهای کاست صوتی بر روی کامپیوتر کپی کنند. در سال ۱۹۸۱، درایوهای فلاپی از جمله گزینه‌های گران‌قیمت بودند، به همین دلیل IBM تمامی گزینه‌های ممکن را برای ساختن هرچه ابتدایی‌تر این کامپیوتر به کار گرفت که کاربران توانایی تقبل هزینه‌های آن را داشته باشند.
همه‌چیز در آن زمان حجیم‌تر بود
یک نگاه به همه‌ی قطعات مداری موجود در این قاب فلزی بیاندازید. همه چیز بزرگ‌تر و سنگین‌تر است و فضای بیشتری را اشغال کرده و باعث بالا رفتن حرارت داخل کیس می‌شوند. امروزه ما شاهد سیستم‌های پیچیده‌تری هستیم که دارای مولفه‌های ریزتر و به هم پیوسته‌تری هستیم که بوردهای آن‌ها دوطرفه می‌باشد. در زمان‌های قدیم، این مدارها و قطعات روی آنها نسبتاً بزرگ بودند و به صورت گسسته بودند (با این وجود پیشرفت زیادی صورت گرفته و همه‌چیز جمع و جورتر شده است). بسیار علم پیشرفت کرده است.
شیارهای ISA
طول عمر زیاد و همه‌کاره بودن کامپیوتر IBM PC به این دلیل بود که دارای ماهیت توسعه‌پذیری توسط کاربر بود. این مفهوم را قطعاً IBM از سیستم‌های کامپیوتری S-100 از کمپانی اپل که قبل‌تر در بازار وجود داشتند، تقلید کرده است. این کامپیوتر با دارا بودن شش شیار ISA (Industry Standard Architecture) بر روی مادربورد است، که کاربران می‌توانند به راحتی با استفاده از آنها کارت‌های توسعه خود را به آن وصل کنند (هر یک از مدارهای این سیستم دارای قابلیت‌های مخصوص به خود بودند) تا بتوانند هرگونه که دوست دارند این ماشین را خصوصی سازی کنند. شما می‌توانستید بوردهای رابط متنوعی را به وسیله پورت‌های موازی و سریال، درایوهای جداشدنی، کارت گرافیک جدید، کارت صدا، حتی یک بورد توسعه صدا، به سیستم متصل کنید.
کارت‌های جانبی
این کارت‌ها، کارت‌هایی بودند که به صورت جانبی بر روی کامپیوتر IBM PC نصب می‌شدند، کارت‌هایی که سال‌ها پیش از همین کمپانی برای سیستم‌های خود خریداری می‌کردیم. در تصویر مقابل، شما می‌توانید از بالا سمت راست، پورت مربوط به کارت‌های ترکیبی موازی و سریال را ببینید، این پورت‌ها ریز هستند. همچنین بورد حافظه‌های توسعه، که در IBM PC با ظرفیت ۶۴۰KB رم قرار داده شده بود مشخص است، یک کارت گرافیک CGA، و همچنین یک کارت کنترل‌گر فلاپی در این تصویر مشخص هستند. در بین همه آنها، تنها کنترل‌گر فلاپی یک قسمت اصلی و مربوط به IBM است که نحوه‌ی اضافه شدن یک کارت توسعه خارجی به این PC را تشریح می‌کنند. در این اولین کامپیوتر از کمپانی IBM، هیچ یک از پورت‌ها به غیر از پورت کاست و صفحه کلید به صورت یکپارچه قرار داده نشده‌ بودند. پس تا زمانی که شما مجبور به استفاده از زبان BASIC از IBM بودید (که در ROM قرار داشت)، حتماً باید از چند تا از کارت‌های ISA برای ساختن یک سیستم قابل استفاده، کمک بگیرید.
 جداکردن درایوهای دیسک
در زمان ورود این کامپیوتر به بازار، ارزان‌ترین کامپیوتر یعنی IBM PC فاقد درایوهای فلاپی بودند و دارای تنها ۱۶KB رم بودند. کاربران می‌توانستند با پرداخت هزینه بیشتر، یک درایو فلاپی دیسک یکطرفه ۵٫۲۵in را که به میزان ۱۶۰KB اطلاعات بر روی هر دیسک آن جا می‌گرفت بر روی سیستم خود نصب کنند، همچنین درایوهای فلاپی دیسک دوطرفه با ظرفیت ۳۶۰KB بر روی هر دیسک، گزینه دیگر برای کاربران بود. (پنج سال پیش وقتی با کامپیوتر IBM PC بازی می‌کردیم، یک دیسک درایو از نوع DS/DD از نوع نیم-سایز را برای استفاده راحت‌تر از این ماشین به آن اضافه کردیم).
در اینجا شما می‌توانید یک فلاپی درایو تمام-اندازه را که دارای وزنی تقریباً برابر با ۲ کیلوگرم بود و از شاسی یک کامپیوتر جدا شده بود، مشاهده کنید. چیزی که قابل توجه است، اسپیکرهای IBM است (همان که در تصویر جدا شده و بر روی میز قرار گرفته) که این اسپیکرها اولین خروجی صدا از کامپیوترها محسوب می‌شوند. این اسپیکرها تنها قادر به تولید صدای کلیک‌ها، بوق‌ها و اخطارها بودند.
جداکردن بورد اصلی (مادربورد)
در مقایسه با PC های مدرن و جدید، در این کامپیوتر جدا کردن بورد اصلی IBM خیلی راحت انجام می‌شد که با دو پیچ و چهار عدد وصله‌ی پلاستیکی بر روی شاسی بسته شده بود. سپس با بیرون آوردن پیچ‌ها (و البته جداکردن همه کابل‌ها و درایوها)، این بورد اصلی به راحتی از محل خود خارج می‌شد. حال تنها چیزی که بر روی شاسی باقی می‌ماند همان منبع تغذیه حجیم IBM بود، که در تصویر با کابل های زیادی که به آن متصل است کاملاً مشخص شده است.
مادربورد از فاصله نزدیک‌تر
از نظر الکترونیکی، این مادربورد، قلب و روح این کامپیوتر IBM محسوب می‌شد. بسیاری از کارها در آن انجام می‌شد. در تصویر مقابل و در گوشه سمت راست و پایین شما تراشه‌های RAM را که به میزان حداکثر ۲۵۶KB از رم را به این ماشین می‌دادند مشاهده می‌کنید (البته یک رم با ظرفیت ۵۱۲K هم از طریق شیارهای ISA به این سیستم قابل اضافه کردن بود). در گوشه پایین سمت چپ همین بورد، هشت عدد شیار ۸-بیتی از نوع شیارهای توسعه ISA را که کارت‌های جانبی بر روی آنها نصب می‌شود مشاهده می‌کنیم. و CPU در گوشه بالا سمت چپ بورد قرار دارد. که البته جلوتر به صورت دقیقتر به آن می‌پردازیم. همه تراشه‌های دیگر بر روی این مادربورد درواقع کار مفیدی را انجام نمی‌دادند.
مغز کامپیوتر IBM PC
این کامپیوتر IBM PC با یک پردازنده از نوع ۱۶-bit 4.77MHz Intel 8088 CPU، که نسخه‌ای از Intel 8088 با باس‌های ۸-bit بود، وارد بازار شد. دلیل انتخاب ۸۰۸۸ توسط IBM همان باس‌های ۸-bit در این پردازنده بود و علت این انتخاب این بود که می‌خواست تا جایی که امکان دارد هزینه‌ها را برای کابران کمتر کند. به عنوان یک آزمایش، مهندسانی که به صورت تیمی بر روی این کامپیوتر کار می‌کردند یک طراحی از آن را با تراشه‌های ۸-بیتی از پروژه قبلی خود به نام Datamaster ساختند.
زمانی که ما این PC را خریداری کردیم، یک چیز ما را غافلگیر کرد: یک پردازنده از نوع Zilog V20 با قابلیت قرار دادن و اضافه کردن آن به صورت جداشدنی به پردازنده ۴٫۷۷MHz Intel 8088 درون این سیستم قرار داده شده بود. این پردازنده V20 یک مقدار کمی به سرعت کامپیوتر در پردازش برنامه ها کمک می‌کرد. چند سال پیش ما این پردازنده V20 را با یک پردازنده Fujitsu 8088 عوض کردیم (این پردازنده در وسط تصویر مشخص است) تا سرعت بهبود یابد. تا به امروز به خوبی برای ما مانند روز اول کار کرده است.
چقدر از آن زمان گذشته است
زمانی که آخرین اجزای سیستم IBM PC را جدا کردیم-این مولفه آخری همان منبع تغذیه ۱٫۸ کیلوگرمی، از نوع ۱۵۰W بود- کمی بیشتر در مورد آن فکر کردیم که چقدر از آن زمان یعنی سال ۱۹۸۱ تا به امروز علم فناوری پیشرفت کرده است. ما یک گوشی Apple iPhone 6 Plus را در کنار این منبع تغذیه بر روی میز قرار دادیم که دارای ۱۲۹ گرم وزن است و بسیار قابلیت‌های بیشتری نسبت به این کامپیوتر IBM PC دارد، همه چیز در آن ریز و کوچک است، قابلیت حمل را دارد و به راحتی در جیب شما جای می‌گیرد.
اما آیا می‌توان گفت که این iPhone از الان تا ۳۵ سال دیگر کار می‌کند؟ به احتمال قوی پاسخ منفی است. این واقعیت که IBM PC ما هنوز هم مانند روز اول کار می‌کند (و کمتر تعمیری در این همه سال بر روی آن صورت گرفته است)، صحه‌ای بر قدرت ساخت فولادین این کامپیوتر می‌گذارد. این گونه به نظر می‌رسد که IBM در ساخت این کامپیوتر قدیمی، آن هم با امکانات کمی که در سه و نیم دهه پیش وجود داشته نوعی رکورد از خود به جای گذاشته است.

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

It is main inner container footer text